“Thương chồng say nắng trưa hè
Em về nấu vội bát chè hạt sen…”
Chỉ hai câu ca dao thôi cũng đủ gợi lên cái dịu mát, ngọt lành của một món chè quê mùa hè. Nhắc đến những món ngon từ nhãn, có một món nghe tên đã thấy nhẹ lòng, ăn rồi lại dễ nhớ mãi, đó là chè hạt sen long nhãn.
Với người Hưng Yên, quả nhãn không chỉ là thức quả ngọt thơm của quê nhà, mà còn là nguyên liệu để làm nên nhiều món ngon thanh nhã, tinh tế. Trong đó, chè hạt sen long nhãn là món tráng miệng rất đẹp vị, đẹp mắt. Vị ngọt thanh của nhãn hòa cùng vị bùi bở của hạt sen, nước chè trong veo, mát lành , ngọt lịm. Ăn một bát nhỏ thôi cũng thấy như mùa hè dịu lại đôi phần.
Vào mùa nhãn chín, trên dải đất phù sa sông Hồng quê tôi, dưới ánh nắng vàng, từng chùm nhãn sai trĩu cành, quả căng mọng, thơm nức. Cũng là lúc sen già vào vụ, hạt chắc, bùi và thơm. Mùa nhãn ngọt gặp mùa sen già, tưởng như trời đất cũng khéo sắp đặt để người quê mình nấu nên một món chè thật hợp mùa, hợp vị.
Hạt sen và nhãn lồng Phố Hiến từ lâu đã là đặc sản của quê tôi. Năm nào cứ đến mùa sen, mùa nhãn là trong nhà lại nấu chè hạt sen long nhãn. Cách nấu cũng không có gì cầu kỳ, chẳng theo công thức cố định nào, chủ yếu là nấu theo khẩu vị gia đình, theo cách quen tay từ bao năm nay.
Chính vì thế, món chè này có một vẻ rất riêng: không kiểu cách, không quá ngọt, không quá cầu kỳ, nhưng lại khiến người ta thấy dễ chịu ngay từ thìa đầu tiên.
Nguyên liệu chuẩn bị
- 200g hạt sen tươi
- 500g-1000g Nhãn tươi loại dày cùi, ráo nước, ngọt sắc
- 100g đường phèn
- Có thể chuẩn bị thêm lá nếp
Cách nấu chè hạt sen long nhãn
Bước 1: Sơ chế và nấu hạt sen
Hạt sen tươi nên chọn loại mới, hạt đều, khi nấu lên bở tơi từng hạt. Đun nước sôi rồi thả sen vào, chờ sôi trở lại thì hớt bọt, ninh khoảng 10 phút cho sen vừa chín tới. Sau đó vớt ra để ráo.
Phần nước luộc sen giữ lại để nấu chè. Nếu muốn nước trong hơn, có thể lọc qua túi lọc hoặc rây mịn.
Một mẹo nhỏ là có thể trần hạt sen qua nước sôi, rồi xả nhanh qua nước lạnh lần đầu, sau đó mới đem ninh lần hai. Cách này giúp nước sen trong hơn và chè nhìn đẹp mắt hơn.
Nếu thích vị sen ngọt đậm, có thể ướp sen với đường rồi sên nhẹ cho ngấm. Nhưng nếu muốn giữ vị bùi bở tự nhiên của hạt sen khi lồng trong cùi nhãn, thì không cần ướp đường.
Bước 2: Sơ chế nhãn
Nhãn nên chọn loại dày cùi, giòn và có vị ngọt sắc. Bóc vỏ, bỏ hạt thật khéo để cùi không bị rách. Có thể sử dụng dụng cụ tách hạt giúp làm nhanh và không bị rách múi long nhãn. Nếu làm cẩn thận, khi lồng hạt sen vào trong sẽ rất đẹp.
Bước 3: Lồng hạt sen vào nhãn
Lấy từng hạt sen đã chín lồng vào giữa cùi nhãn. Phần hạt sen dư có thể để lại cho vào chè sau. Đây là bước làm nên cái duyên riêng của món chè này: từng múi nhãn ôm lấy hạt sen, vừa đẹp mắt vừa thanh nhã.
Bước 4: Nấu nước chè
Bắc nồi lên bếp, cho nước luộc hạt sen và thêm nước lọc để tổng lượng nước khoảng 1 lít. Khi nước sôi, cho đường phèn vào nấu tan.
Tiếp theo, cho phần long nhãn đã lồng sen và thêm vài hạt sen còn dư vào nồi. Đun sôi trở lại khoảng 1 phút là được, không nên nấu lâu.
Sau đó vớt phần nhãn lồng hạt sen và hạt sen ra bát hoặc đĩa riêng, để nước đường nguội hoàn toàn.
Bước 5: Hoàn thiện và thưởng thức
Xếp long nhãn lồng hạt sen và hạt sen vào bát. Có thể cho thêm ít dừa nạo nếu thích. Sau cùng chan nước đường lên trên, để lạnh rồi dùng.
Chè hạt sen long nhãn ăn lạnh rất ngon. Vị ngọt thanh của nước chè, vị giòn nhẹ của cùi nhãn, vị bùi bở của hạt sen và chút thơm mát từ nước dừa tạo nên một món tráng miệng rất dễ chịu trong ngày hè.
Một vài lưu ý để món chè ngon hơn
Để chè hạt sen long nhãn giữ được độ ngon và vẻ thanh trong, nên lưu ý vài điều nhỏ:
- Nhãn chỉ nên đun rất nhanh trên lửa nhỏ để giữ độ giòn và vị ngọt tự nhiên
- Dùng đường phèn sẽ cho vị ngọt thanh dịu hơn đường cát
- Có thể thêm táo đỏ, dừa nạo, thạch lá nếp hoặc trân châu nếu muốn món chè phong phú hơn
- Món này ngon nhất khi ăn lạnh
Một món chè nhỏ, mang theo cả vị quê
Chè hạt sen long nhãn không phải món gì quá cầu kỳ, nhưng lại là món chè khiến người ta dễ nhớ. Có lẽ bởi trong đó có cái ngọt thơm của nhãn lồng, cái bùi thanh của hạt sen và cả cái tình của người nấu gửi vào từng bát chè.
Với người con đất nhãn, mỗi mùa nhãn về không chỉ là mùa thu hoạch, mà còn là mùa để làm nên những món ngon giản dị mà thấm đẫm hương quê. Và trong số ấy, chè hạt sen long nhãn luôn là một món tráng miệng dịu dàng, thanh mát, rất đáng để nấu thử một lần.